Nov 22 2015

Επανόρθωση αδικιών στις ονομαστικές εορτές

Με μια ιστορική απόφαση της Ιεράς Συνόδου, μια κατάσταση που τόσα χρόνια ταλάνιζε τους πιστούς και τους οδηγούσε πολλές φορές σε λανθασμένες λατρευτικές συνήθειες, ξεκαθάρισε με τον πιο επίσημο τρόπο.

Με αυτήν της την απόφαση, τίθεται και ένα οριστικό τέλος στην εκμετάλλευση από τους ζαχαροπλάστες και τους ανθοπώλες, που εκμεταλλευόμενοι την ομιχλώδη κατάσταση, παραπλανούσαν τους οικείους και πωλούσαν τα αγαθά τους δύο και τρεις φορές τον χρόνο, διαπράττοντας έτσι το ολέθριο αμάρτημα της εκμετάλλευσης του πλησίον [του χριστιανού].

Καθορίστηκε πλέον και η απόφαση έχει ισχύ από σήμερα, ότι οι παρακάτω Μαρίες θα γιορτάζουν κάθε έτος την 21 Νοεμβρίου.

Παραθέτουμε απόσπασμα της απόφασης:

Μαρία η Κουτσή

Πρόκειται για Μεγαλομάρτυρα της πρωτοχριστιανικής εποχής, η οποία αρνήθηκε να απαρνηθεί την πίστη της, παρά τα φρικτά βασανιστήρια που την υπέβαλε ο τοπικός έπαρχος. Ήταν μάλιστα τόσο διαβολικός ο Έπαρχος που δεν την θανάτωσε, παρά την άφησε να κυκλοφορεί κουτσή στους δρόμους, όπου και ο κόσμος την χλεύαζε.

Μαρία η Πενταγιώτισσα

Η Μαρία η Πενταγιώτισσα[1], ήταν νεομάρτυς στην περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Κόρη δασκάλου, η καλλίπυγος παρθένα, είχε την ατυχία να  την ποθήσει ο τοπικός άρχοντας, ο Πεναταγιότ Πασάς που της πρότεινε και να αλλαξοπιστήσει. Η Μαρία φλεγόμενη από την πίστη της, δεν μπορούσε να το δεθεί με τίποτα! Τότε ο πασάς τυφλωμένος από το θρησκευτικό του μίσος και την πληγωμένη υπερηφάνεια του, την υπέβαλλε σε φριχτά βασανιστήρια σεξουαλικής φύσης. Διέδωσε μάλιστα ότι ζούσε βίο έκλυτο, από το οποίο και βγήκε και το γνωστό παραδοσιακό τραγούδι:

Στα Σάλωνα σφάζουν αρνιά και στο Χρισσό κριάρια
και στης Μαρίτσας την ποδιά σφάζονται παληκάρια
μωρή δασκαλοπούλα, εσύ τα ΄καμες ούλα!.

Αργότερα, προστέθηκε το «Πενταγιώτισσα» για να δείξει από ποιον μαρτύρησε (είναι λανθασμένη και παραπλανητική η ερμηνεία πως προέρχεται από το χωριό Πενταγιοί στην ορεινή Φωκίδα).

Μαρία η Άσχημη

Η Μαρία Ανδροκλέως ήταν κόρη του φημισμένου Ανδροκλή Ανδροκλή, ενός ειδωλολάτρη κυπριακής καταγωγής που ήταν έπαρχου της Ρωμαϊκής κτήσης Κολομβικίας. Γεννήθηκε το 203 μ.Χ. Η ομορφιά της ήταν θρυλική. Επειδή είχε τάξει την παρθενία της στην πίστη του θεού, ως λαϊκή καλόγρια, 864 παλικάρια αυτοκτόνησαν [ορισμένοι ιστορικοί ανεβάζουν τον αριθμό στους 907,  αλλά επειδή δεν μπορούν να διασταυρωθούν με επαρκή στοιχεία οι επιπλέον 43 αυτοκτονίες η ΙΣ είναι υποχρεωμένη – διότι ως γνωστό πάντα βασίζεται μόνο σε ιστορικά διασταυρωμένα στοιχεία –   να δεχτεί μόνο τους 864 θανάτους που προκάλεσε από ερωτική απογοήτευση η Μαρία με την αφοσίωση της στον Θεό.
Τότε ο άκαρδος πατέρας, την υπέβαλλε σε φριχτά βασανιστήρια για να αλλαξοπιστήσει, όμως εκείνη φλεγόμενη από το πάθος της για τον Σωτήρα μας, τα ξεπέρασε όλα ευρισκόμενη σε θεϊκή έκσταση χαράς. Τότε με το διάταγμα του σωτήριου έτους 226, όλη οι κάτοικοι της Κολομβικίας, ήταν υποχρεωμένη τη ποινή θανάτου, να την αποκαλούν στους δρόμους «Μαρία η Άσχημη[2]». Ο Θεός, την λυπήθηκε και την λύτρωσε ξημερώματα 20 προς 21 Νοεμβρίου του 227μ.Χ.

Μαρία με τα Κίτρινα

Η Οσία Μαρία με τα Κίτρινα[3], ζούσε ειρηνικά στη πόλη Θεσσαλονίκη, όταν Έπαρχος της ήταν ο Ελευθέριος ο Πορφυρός. Γνωστός Παγανιστής ο Πορφυρός, είχε παρατηρήσει την μεγάλη της πίστη και την υποχρέωσε να παντρευτεί τον πασίγνωστο εκτελεστή της αρένας, Αμφίλαο τον αποκεφαλιστή. Η Μαρία αρνήθηκε με ζέση να δωθεί στον ειδωλολάτρη σύζυγο της και έτσι εκείνος την παρουσίασε εμπρός στον Πορφυρό, ντυμένη σε κίτρινο μανδύα που όπως είναι γνωστό συμβολίζει την γυναίκα χαμηλών ηθών. Μόλις την αντίκρισε ο Πορφυρός την ρώτησε γιατί δεν εκτελούσε τα συζυγικά της καθήκοντα. Η Μαρία, ως καλή σύζυγος που ήταν, του είπε ότι δεν τον αγαπά όσο αγαπάει τον Άλλον! Ο Πορφυρός έξαλλος την ρώτησε ποιον αγαπά καλύτερα; Επειδή όμως είναι μεγάλη αμαρτία να επικαλείσαι το όνομα του επί ματαίω, η Μαρία αποφάσισε να μην πει το όνομα του Σωτήρα μας, αλλά είπε τον «γείτονα». Χάνοντας περαιτέρω την ψυχραιμία του ο Πορφυρός την ρώτησε: «τον άντρα σου τον αγαπάς;» και η Μαρία απάντησε αμέσως «τον γείτονα καλύτερα!». Ξαναρώτησε ο Πορφυρός: «τον άντρα σου τον αγαπάς» και η Μαρία χωρίς στιγμή να διστάσει ξαναποκρίθηκε με δυνατή φωνή: «τον γείτονα καλύτερα!». Ο Πορφυρός βγάζοντας καπνούς διέταξε να την υποβάλλουν σε φριχτούς βασανισμούς! Μετά από τρεις ημέρες και τέσσερις νύχτες [είχαν ξεκινήσει αργά το απόγεμα] φριχτών και απάνθρωπων βασανιστηρίων από τον άκαρδο σύζυγο Αμφίλαο, ο Πορφυρός διέταξε να την ξαναφέρουν μπροστά του. Τότε της είπε ότι αποφάσισε να της δώσει άλλη μια ευκαιρία και την ξαναρώτησε επίσημα: «Μαρία με τα κίτρινα! Ποιόν αγαπάς καλύτερα; Τον άντρα σου ή τον γείτονα;». Η Μαρία δεν χρειάστηκε ούτε καν ανάσα να πάρει και κατειλημμένη από τη θεία χάρη, αποκρίθηκε: «Τον άντρα μου τον αγαπώ, τον γείτονα καλύτερα!». Ο Πορφυρός διέταξε τότε τον αποκεφαλισμό της! Μα τότε, εκ του θαύματος, μέσα στην αίθουσα,  αμέσως μόλις ο Αμφίλαος την αποκεφάλισε, ακούστηκε θεία μελωδία και χορωδία αγγέλων έψαλλε: «Να γίνει ο άντρας μάρμαρο κι ο γείτονας τριαντάφυλλο, για να πατεί στο μάρμαρο, να κόβει το τριαντάφυλλο» και δια της Χάρης Του,  ο Αμφίλαος μεταμορφώθηκε σε μαρμάρινο άγαλμα και ένα κόκκινο τριαντάφυλλο – το αίμα της Μαρίας – φύτρωσε στο δεξί του χέρι, το χέρι που την αποκεφάλισε.
Στην Μνήμη της Οσίας Μαρίας με τα κίτρινα, όπως έμεινε στην ιστορία, ψέλλεται το απολυτίκιο της, την 21 Νοεμβρίου κάθε έτους:

Μαρία με τα κίτρινα,
ποιον αγαπάς καλύτερα
ποιον αγαπάς καλύτερα
τον άνδρα σου ή τον γείτονα;

Τον άντρα μου τον αγαπώ,
τον γείτονα καλύτερα.
Τον άντρα μου τον αγαπώ,
τον γείτονα καλύτερα.

Να γίνει ο άντρας μάρμαρο
κι ο γείτονας τριαντάφυλλο
για να πατώ στο μάρμαρο
να κόβω το τριαντάφυλλο.

 Μαρία η Μανταλένα

Πρόκειται για κόρη αριστοκρατικής καταγωγής που γεννήθηκε το 1473 μ.Χ. Ήταν τόσος ο καημός για το τούρκεμα της Πόλης, που κλείστηκε μέσα στο κελί ενός τοπικού μοναστηριού [μανταλώθηκε] και δε δεχόταν ούτε τροφή, ούτε νερό να βάλει στο στόμα της μέχρι να ξαναγίνει χριστιανική η Πόλη!
Ήταν τόσο μεγάλη η πίστη της, που παρά τα κλειστά μάνταλα του κελιού της, κάθε βράδυ, μέσα στην αφόρητη ζέστη, στο κελί ανάβλυζε δροσερό νερό και την ξεδίψαγε. Η Μαρία τότε ευχαριστούσε τον Κύριο που την ξεδιψούσε τραγουδώντας το απολυτίκιον «Στην αφόρητην ζέστην της νυκτός[4], η Χάρη σου με ξεδίψασε». Όλοι είχαν θαυμάσει την θαυμάσια φωνή της και το πάθος της και το γεγονός ότι αρνούταν να σηκώσει τα μάνταλα του κελιού της έστω και για μια στιγμή. Τελικά αναλήφθηκε στους ουρανούς θαυματουργικά και από το κελί της που  ακόμα μένει μανταλωμένο ευδιάζει μύρο. Λόγω της επιμονής της να μην απομανταλώσει το κελί, ονομάστηκε Μανταλένα.

Σουλτάνα η Φωφώ και Σουλτάνη ο Φώτης

Η Φωτεινή Παπαπέτρου, γνωστή και ως Φωφώ η μελαχρινή, ήταν κόρη του εκτουρκισμένου εμπόρου Αχμέτ Παπαπέτρογλου. Γεννήθηκε στην Πόλη το 1503μ.Χ. Ήταν τόση η ομορφιά της, ιδίως η πυγή της, που από όπου πέρναγε οι άντρες κάνανε «πωπώ της Φωτεινής ο πωπός» με επιδοκιμασία. Μάλιστα τα νέα για την ομορφιά της έφτασαν μέχρι την αυλή του Σουλεϊμάν που ήταν τότε Σουλτάνος.  Ο Σουλτάνος λοιπόν απαίτησε να του την παρουσιάσουν για να θαυμάσει και αυτός την ομορφιά της! Όταν την είδε ο Τούρκος, αναφώνησε «φωφώ» – αν και δεν είναι ευραίως γνωστό, ο Σουλεϊμάν δεν μπορούσε να πει καλά το «π» και ακουγόταν ως «φ» – και έχασε τα λογικά του για μια στιγμή! Αμέσως της πρότεινε να αλλαξοπιστήσει για να γίνει γυναίκα του! Αυτή του απάντησε όμως με παρρησία: «δεν τουρκεύω γω! Εδώ ο πατέρας μου έγινε Τούρκος για τα λεφτά και γω δεν τον ακολουθώ γιατί είμαι πιστή Χριστιανή!». Ο Σουλτάνος, της είπε τότε: «ωρέ γκιαούρα Φωφώ, σε προτείνω να γίνεις Σουλτάνα και συ με αρνείσαι;» και διέταξε αμέσως να έρθει ο Κιοραλής – ο τρομερός αρχιβασανιστής.  Τότε η Φωτεινή, σήκωσε ψηλά το κεφάλι της και είπε: «Έχω την χάρη Του και κανέναν δε φοβάμαι!». Ο Κιοραλής άρχισε να τη βασανίζει και τα βασανιστήρια της κράτησαν μέρες επτά και νύκτες έξι [ ξεκίνησαν πρωί] και η Φωτεινή έψελνε τη χάρη Του χωρίς να νιώθει τίποτα από τα χέρια του Τούρκου. Στο τέλος ο Θεός μέσα σε ένα νέφος, εξαφάνισε θαυματουργά την Φωτεινή που από τότε, έμεινε στην ιστορία ως η Σουλτάνα η Φωφώ[5]! Μάλιστα πέρασε και στη λαϊκή παράδοση και τραγουδήθηκε κιόλας.

Να κι η Φωφώ
πού `χει ένα …
πω, πω, πω, πω
κι ούτε σπίτι, ούτε Θεό
Κανένα δε φοβάται
η Σουλτάνα η Φωφώ…

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Τα ανωτέρω αποτελούν σατυρικές και σαφώς φανταστικές απόψεις του συγγραφέα και δεν έχουν καμιά σχέση με τις απόψεις καμιάς επίσημης ή και ανεπίσημης [από ότι έχει υποπέσει στην αντίληψη μου τουλάχιστον] θρησκείας. Οπότε μην αρχίζετε να τα βάζετε στα συναξάρια ή μου ζητάτε παραπάνω διευκρινίσεις [γιατί πιθανόν να σας δώσω].

Παραπομπές – Υποσημειώσεις

[1]

Η ιστορία της πραγματικής Μαρίας Πενταγιώτισσας, όπως περιγράφεται στην wikipedia>/p>

[2]

Η Μαρία η Άσχημη φυσικά ήταν τηλεοπτική σειρά από την Κολομβία. Εργολαβικά εξαπλώθηκε και μεταφράστηκε και στα Ελληνικά. Περισσότερες πληροφορίες στην wikipedia
Από την Ελληνική έκδοση της σειράς αξίζει να ακούσετε το τραγούδι των τίτλων του Σταμάτη Κραουνάκη (στίχοι και μουσική) Πόσο σ' αγαπώ

[3]

Πρόκειται για χαρακτήρα που παρουσιάζεται στη Λαϊκή μας παράδοση και ότι κατάφερα να βρω για κείνην είναι ένα Δημοτικό τραγούδι που το τραγούδησε η Δήμητρα Γαλάνη. Φυσικά και δεν είναι οσία σε καμιά [απ' ότι ξέρω τουλάχιστον] θρησκεία. Το τραγούδι στο Youtube σε εκτέλεση από αλλοδαπούς.

[4]

Τελικώς υπήρχαν πολλές Μαρίες Μανταλένες και ήταν κόρες του οίκου των Μεδίκων. Φυσικά αυτή που περιγράφω είναι εντελώς φανταστική και δεν έχει καμιά [απ' όσο πάντα] με τις Μαρίες Μανταλένες των Μεδίκων. Το σημείο αυτό είναι μνεία στο τραγούδι in the heat of the night των Micahel Cretu, Hubert Kemmler, Markus Löhr, Klaus Hirschburger σε εκτέλεση από την Sandra. Φυσικά το τραγούδι που είχα στο μυαλό μου ήταν φυσικά το Maria Magdalena, αλλά δεν με ταίριαζαν οι στίχοι.

[5]

Από την αρχή ως το τέλος η Σουλτάνα μας δεν έχει καμιά σχέση [πάντα απ' ότι ξέρω] με κανένα πραγματικό πρόσωπο. Είναι εμπνευσμένη ώστε να ταιριάζει στους στίχους της Λίνας Νικολακοπούλου για του τραγούδι του Σταμάτη Κραουνάκη «Η Σουλτάνα η Φωφώ» που το τραγούδησε αρχικά η Τάνια Τσανακλίδου [που προφανώς γιορτάζει ανήμερα της Σουλτάνας].

Η φωτογραφία στο κείμενο είναι από το τόπο www.pentapostagma.gr.